Geçici Verginin Yıllık Beyannamede Mahsubu ve Kalan Tutarın Mahsuben ve/veya Nakden İadesi

I- GİRİŞ

193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’na göre 2011 yılında elde ettikleri gelirler nedeniyle Mart/2012 ayında yıllık beyanname veren mükelleflerden, geçici vergi ödemek durumunda olan ticari kazanç sahipleri ile serbest meslek erbapları yıl içinde ödemiş oldukları geçici vergiyi hesaplanan gelir vergisinden mahsup etmişlerdir. Yıllık beyannamede mahsup edilemeyen tutarın ise, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilmesi, bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarının da mükellef tarafından o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi halinde mükellefe red ve iade edilmesi gerekmektedir. Bu çalışmada, yıllık beyannamede mahsubu yapılamayan geçici vergi tutarının mahsuben ve/veya nakden iadesinde mükellefler ile vergi idaresinin yapması gereken hususlar ele alınacaktır. 

II- GEÇİCİ VERGİNİN GELİR VERGİSİNDEN MAHSUBUNA İLİŞKİN YASAL DÜZENLEME

Gelir Vergisi Kanunu’nun mükerrer 120. maddesine göre ticari kazanç sahipleri (basit usulde vergilendirilenler hariç) ile serbest meslek erbabı cari vergilendirme döneminin gelir vergisine mahsup edilmek üzere, GVK’nın ticari veya mesleki kazancın tespitine ilişkin hükümlerine göre (indirim ve istisnalar ile Vergi Usul Kanunu’nun değerlemeye ait hükümleri de dikkate alınarak) belirlenen ilgili hesap döneminin üçer aylık kazançları üzerinden GVK’nın 103. maddede yer alan tarifenin ilk gelir dilimine uygulanan %15 oranında geçici vergi öderler.

Geçici vergi matrahının hesaplanmasında dönem sonu mal mevcutları, kayıtlar üzerinden tespit edilebilir. Hesaplanan geçici vergi, üç aylık dönemi izleyen ikinci ayın 14. günü akşamına kadar bağlı olunan vergi dairesine beyan edilir ve 17. günü akşamına kadar da ödenir. Aynı dönem içinde tevkif edilmiş bulunan gelir vergisi (GVK’nın 42. maddesinde belirtilen kazançlardan yapılan tevkifat hariç) hesaplanan geçici vergiden mahsup edilir.

Yapılan incelemeler sonucunda, geçmiş dönemlere ait geçici verginin %10’u aşan tutarda eksik beyan edildiğinin tespiti halinde, eksik beyan edilen bu kısım için re’sen veya ikmalen geçici vergi tarh edilir. Mahsup süresi geçtikten sonra, kesinleşen geçici vergiler terkin edilir, ancak gecikme faizi ve ceza tahsil edilir. Bir önceki takvim yılında üçer aylık dönemler halinde tahakkuk ettirilerek tahsil edilen geçici vergi, yıllık beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisinden mahsup edilir. Mahsup edilemeyen tutar, mükellefin diğer vergi borçlarına mahsup edilir. Bu mahsuplara rağmen kalan geçici vergi tutarı, o yılın sonuna kadar yazılı olarak talep edilmesi halinde mükellefe red ve iade edilir. İşin bırakılması halinde, işin bırakıldığı dönemi izleyen dönemlerde geçici vergi ödenmez.

Birden Fazla Takvim Yılına Sirayet Eden İnşaat ve Onarma İşlerinde Geçici Vergi Uygulaması

I- GİRİŞ

Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinin taşıdığı özellik nedeniyle genel hükümler dışında özel bir vergileme rejimi kabul edilmiş ve Gelir Vergisi Kanunu’nun 42 ila 44. maddelerinde özel olarak düzenlenmiştir.

Birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinde hasılat ve maliyet dönem sonu itibarıyla kesinleşmemekte ve kazanç henüz oluşum aşamasında bulunmaktadır. Bu nedenle söz konusu işlere ilişkin kazanç tespiti, işin bittiği yıl itibarıyla yapılmaktadır.

Kazanç tespitinin işin bittiği yılda yapılması nedeniyle, ödenecek vergilerin gecikeceği dikkate alınarak, birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işleri kapsamındaki istihkak ödemeleri üzerinden vergi kesintisi yapılması öngörülmüştür. Vergilendirmenin henüz hasılat oluşumu aşamasında kesinti yoluyla yapılması nedeniyle, söz konusu işler geçici vergi uygulaması kapsamı dışında tutulmuştur.

Bununla beraber birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işlerinin yanında başka türden faaliyetleri de bulunan mükelleflerin ve ayrıca inşaat ve onarma işlerinin bitiminden sonra bu işlerle ilgili de olsa elde edilen kazançlar için işi yapanların geçici vergi beyannamesi verme yükümlülükleri bulunmaktadır.

II- YILLARA SARİ İNŞAAT VE ONARMA İŞLERİNDE GEÇİCİ VERGİ UYGULAMASI

Gelir Vergisi Kanunu’na göre bir işin birden fazla takvim yılına sirayet eden inşaat ve onarma işi sayılabilmesi için:

a) Faaliyetin konusu inşaat ve onarma işi olmalıdır (Dekapaj[1] işleri de inşaat işi sayılır).

b) İnşaat ve onarma işi başkalarının hesabına ve taahhüde bağlı olarak yapılmalıdır.

Geçici Vergi - Soru Cevap

SORU 1: Geçici vergi nedir?

Geçici vergi, gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri ile Serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükelleflerinin cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsuben üçer aylık kazançları üzerinden hesaplanarak ödenen bir peşin vergi uygulamasıdır. 

 
SORU 2: Hangi kazançlar geçici verginin kapsamına girer?

Gerçek usulde vergilendirilen ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri cari vergilendirme döneminin gelir ve kurumlar vergisine mahsup edilmek üzere geçici vergi ödemek zorundadırlar. Adi ortaklıklar, kollektif şirketler ve adi komandit şirketler, ortaklık olarak gelir veya kurumlar vergisi mükellefi olmadıklarından geçici vergi mükellefi değillerdir. Ancak adi ortaklıklar ile kollektif şirketlerde ortakların, komandit şirketlerde komandite ortakların elde ettikleri kazançlar geçici verginin konusuna girmektedir.