İş Kazasının Bildirim Süreleri İle İş Kazasının Yasal Süresinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na Bildirilmemesi Durumunda Uygulanacak Yaptırımlar

I- GİRİŞ

İş kazası, doktrinde sigortalının, işverenin emir ve talimatları altında bulunduğu esnada çalıştığı iş veya işin gereği nedeniyle aniden ve dıştan meydana gelen bir etkenle onu bedence ya da ruhça zarara uğratan olay olarak tanımlanmaktadır(1).

İş kazası kavramı, kazanın çalışma yaşamından doğan halini oluşturmakta olup, mesleki risklerin başında gelmektedir. İş kazası halinde, kazaya uğrayan sigortalının veya onun ölümü halinde hak sahiplerinin sosyal sigorta yardımlarından yararlanabilmeleri için, olayın Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi ve Sosyal Güvenlik Kurumu’nun da bu olayı iş kazası olarak kabul etmesi gerekmektedir. İş kazasında bildirim yükümlüğü genel olarak bağımlı çalışanlar bakımından işverene, bağımsız çalışan sigortalılarda ise kendilerine aittir. Bu yazımızda iş kazasının bildirim süreleri ile iş kazasının yasal süresi içinde Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmemesi durumunda uygulanacak yaptırımları açıklamaya çalışacağız. 

II- İŞ KAZASININ SOSYAL GÜVENLİK KURUMU’NA BİLDİRİM SÜRELERİ    

İş kazaları ile ilgili bildirim süreleri 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun(2) 13. maddesinde düzenlenmiştir.

Buna göre;

4/1-a kapsamındaki sigortalılar ile 5510 sayılı Kanun’un 5.maddesi kapsamındaki kısmen sigortalı sayılanların iş kazası geçirmeleri halinde işverenleri tarafından kazanın olduğu yerdeki yetkili kolluk kuvvetlerine derhal, Sosyal Güvenlik Kurumu’na da kazadan sonraki üç işgünü içinde bildirim yapılmalıdır (5510 sK. md.13/II-a).

Yasal Defterler Hakkında Soru ve Cevaplar

Soru 1:Kimler defter tutmak zorundadır?

Cevap 1: Tüm tacirler defter tutmakla yükümlüdür.

Soru 2:Tacir ifadesinden anlaşılması gereken nedir?

Cevap 2:6102 sayılı Türk Ticaret Kanununda gerçek kişi ve tüzel kişi tacirlerden söz edilmiş ve tacire ilişkin hükümlerin donatma iştirakine de aynen uygulanacağı hüküm altına alınmıştır.

-Gerçek Kişiler: Bir ticari işletmeyi, kısmen de olsa, kendi adına işleten kişiye tacir denir. (TTK 12/1).

- Tüzel Kişiler: Ticaret şirketleriyle, amacına varmak için ticari bir işletme işleten vakıflar, dernekler ve kendi kuruluş kanunları gereğince özel hukuk hükümlerine göre yönetilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, il özel idaresi, belediye ve köy ile diğer kamu tüzel kişileri tarafından kurulan kurum ve kuruluşlar da tacir sayılırlar. (TTK 16/1).

Soru 3:Tacirlerin gerçek kişi veya tüzel kişi olmasının tutulacak defterlere etkisi var mıdır?

Cevap 3: Evet gerçek kişi tacirler ile tüzel kişi tacirlerin tutacakları defterlerde farklılık vardır.Ayrıca tüzel kişi tacirlerin tutacakları defterler şahıs şirketi veya sermaye şirketi olmasına bağlı olarak değişmektedir.

Soru 4:Hangi şirketler şahıs şirketidir?

Cevap 4: Kollektif ve Komandit şirketler şahıs şirketidir.

Soru 5:Sermaye şirketinin kapsamı nedir?